Душанбе ва атрофи он

Душанбе маркази сиёсӣ, фарҳангӣ ва иқтисодӣ ва пойтахти Тоҷикистон мебошад, ки саршори растаниҳои сарсабз аст. Душанбе (то соли 1961 Сталинобод номида мешуд) дар маркази водии Ҳисор дар баландии зиёда аз 800 м аз сатҳи баҳр ҷойгир мебошад. Аз шимолу шарқ он бо тирчаҳо, барфҳо, теппаҳои сафед дар паҳлӯи Ҳисор ҷойгир аст. Қаторкӯҳои Ҳисор ба ҳарду соҳили дарёи Варзоб (Душанбенка) пайваст мебошад. Дар ҳудуди болоии ҳавзаи Варзоб қариб 120 пиряхҳо мебошад, ки дарёи Варзоб аз он манша гирифта ва оби нӯшокии пойтахт ва дигар соҳаҳои марбутаро обёр мекунад.

Дар фасли тобистон сокинон аз ин фазо истифода мекунанд. Он дорои фазои континенталӣ буда ва зимистонҳои сарду хушк дорад. Аз ҳама фаслҳои зебои он ин фасли тирамоҳ бо гармию хушкӣ мебошад.    Душанбеи муосир шаҳри қадимӣ буда ва дорои мероси бузурги таърихи (80 сола) мебошад.  Синну соли ҳақиқии Душанбе ба далелҳои илмӣ, кашфиёти сершумори археологҳо, энтернографҳо ва таърихшиносон, ганҷу сикаҳои пошхӯрдаи сангин, сангпораҳои мисӣ аз асри II пеш аз милод, ангуштарини тиллоӣ, нуқрагӣ, тасвири фаъолонаи асп бо роҳбари худои юнонӣ (Dionysus) ташбеҳ дода мешавад, ва далели он ин қариб 2500 сол пеш дар ин ҷо мардуме, ки дар фарҳанги нисбатан хеле тараққикардаи ҳунарҳо ва биноҳои шаҳр зиндаги кардаанд, мебошад.

khatlon
Вилояти Хатлон

дар қисмати ҷанубии кӯҳҳои Ҳисор ҷойгир аст. Дар вилояти Хатлон шаш шаҳр Қурған Теппа, Кулоб, Норак, Данғара, Сарбанд ва Панҷ, ва 21 ноҳия Балҷувон, Бохтар, Вахш, Восе, Данғара, Ҷомӣ, Ҷиликул, Қубодиён, Кулоб, Қумсангир, Муминобод, Норак, Панҷ, Роғун, Румӣ, Сарбанд, Темурмалик, Фархор, Мир Саид Али Ҳамадонӣ, Носири Хусрав, Ховалинг, Хуросон, Шаҳритус, Шуробод ва Ёвон мебошад. Иқлими вилояти Хатлон континенталӣ буда ва дарёҳои асосӣ ин Панҷ ва Вахш, инчунин Муминобод, Селбур ва дигар обанборҳо мебошанд.

hujand
Вилояти Суғд

яке аз вилоятҳои маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб мешавад. Он 27 уми октябри соли 1939 ҳамчун вилояти Ленинобод таъсис дода шудабуд. Санаи 10 уми ноябри соли 2000 номи он ба вилояти Суғд тағйир дода шуд.  Вилоят дар шимоли Тоҷикистон, дар қаторкӯҳҳои Тиан Шан ва Ҳисор, қисмати шимолии водии Фарғона ҷойгир аст. Вилояти Суғд ба 14 ноҳия: Айнӣ, Ашт, Бобоҷон Ғафуров, Ғончӣ, Ҷабор Расулов, Зафаробод, Исфара, Истаравшан, Конибодом, Куҳистони Мастчоҳ, Мастчоҳ, Панҷакент, Спитамен ва Шаҳристон тақсим карда шудааст. Маркази маъмурии он шаҳри Хуҷанд мебошад. Шаҳрҳо дар вилояти Суғд ин Ғафуров, Истаравшан, Исфара, Қайроқум, Конибодом, Панҷакент, Табошаҳр ва Чкаловск мебошад. Иқлими шаҳри Хуҷанд континенталӣ буда ва дарёҳои асосӣ Сирдарё ва Зарафшон мебошанд. Калонтарин ва машҳуртарин кул ин Искандаркул мебошад. Обанборҳои дигари обӣ ин Қайроққум, Фарҳод, Каттасой ва Даганасай мебошанд.

gbao
Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон

моҳи январи соли 1925 бо қарори Куммитаи иҷроияи Марказии СССР таъсис дода шудааст. Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон бо Қирғизистон дар шимол, бо Чин дар шарқ ва бо Афғонистон дар ҷанубу-ғарбӣ ҳамсарҳад мебошад. Масофаи вилоят аз 64, 200 километр (ё 44, 5 % минтақаи Тоҷикистон) иборат мебошад. Дар вилоят 7 ноҳия ва як маркази маъмурӣ шаҳраки Хоруғ мебошад. Вилоят ба шаҳраки Хоруғ ва ноҳияҳои Дарвоз, Ванҷ, Рушон, Шуғнон, Роштқалъа, Ишкошим ва Мурғоб тақсим мешавад.

dushanbe2
Шаҳру ноҳияҳои тобеи марказ

бо 13 минтақа дар маркази Тоҷикистон, аз қисмати ғарбии сарҳади Узбакистон ба шимоли Помир, қаторкӯҳҳои Ҳисор ва шимоли Қирғизистон ҷойгир мебошад. ШНТМ иборат аз Варзоб, Ваҳдат (собиқ Кофарниҳон), Ҳисор, Ҷиргатол, Нуробод (собиқ Дарбанд), Рашт (собиқ Ғарм, Роғун, Рудакӣ (собиқ Ленинский), Тавилдара, Тоҷикобод, Турсунзода, (собиқ Регар), Файзобод ва Душанбе пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон, яке аз калонтарин шаҳр дар кишвар ҳамчун маркази сиёсӣ, фарҳангӣ ва иқтисодӣ, мебошад. Душанбе дар баландии 800 м аз сатҳи баҳр дар водии баландпояи Ҳисор ҷойгир аст. Душанбе дорои фазои континенталӣ буда ва зимистонҳои сарду хушк дорад.  Дарёи Душанбенка ба маркази шаҳр мегузарад ва дар марказ кули Комсомол мебошад.  Дар шимоли шаҳр, водии Варзоб вуҷуд дорад – барои истироҳат ҷойҳои зиёде мавҷуданд. Ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлон, ноҳияи Варзоб ва Ромит ба сифати мавзеи сайёҳӣ ва истироҳатӣ таъин карда шудааст.